Op de valreep nog een heerlijk Sinterklaasrecept: speculaasbrokken. Het handigst is om dit deeg de avond van te voren te maken en dan een nachtje in de koelkast te laten rusten. De volgende dag kun je het uitrollen en afbakken. Heerlijk hoe je huis naar speculaas gaat ruiken.

Ingrediënten Speculaasbrokken

• 300 gram zelfrijzend bakmeel
• 175 gram donkerbruine basterdsuiker
• 6 theelepels speculaaskruiden
• 125 gram koude ongezouten roomboter, in blokjes gesneden
• 60 ml melk
• snuf zout
• ei en melk voor het bestrijken
• garneeramandelen

Werkwijze

• Meng het zelfrijzend bakmeel, basterdsuiker, speculaaskruiden en zout door elkaar.
• Voeg vervolgens de blokjes boter en melk toe en kneed dit tot een stevige bal deeg. Mocht het deeg te stug blijken, dan kun je eventueel wat extra melk toevoegen. Je kunt dit met de hand kneden of de (stand)mixer gebruiken en dan op het laatst zelf met de hand kneden tot een bal.
• Sla het deeg een beetje plat en verpak het in plastic folie en laat minstens een uur rusten in de koelkast, maar het liefst een hele nacht. Dan kunnen de smaken goed intrekken en de brokken worden knapperiger.
• Laat het deeg weer op kamertemperatuur komen en kneed even kort door.
• Verwarm de oven voor op 170°C (boven- en onderwarmte).
• Rol ondertussen het deeg uit op een met bloem bestoven aanrecht tot een lap van ca. 1 cm dik. Die van mij was ca. 25 x 25 cm groot.
• Snijd de lap in vieren en leg de stukken op een met bakpapier beklede bakplaat.
• Kluts het eitje en voeg een klein scheutje melk toe en bestrijk de stukken deeg met dit mengsel.
• Garneer het speculaasdeeg met de amandelen en bestrijk het deeg nogmaals met het eimengsel.
• Doe de bakplaat in het midden van de oven en bak de speculaasbrokken gaar in ca. 30 minuten.
• Laat de stukken speculaas op een rooster afkoelen en breek dan in stukken.

Tips

• Voor de zekerheid heb ik wat velletjes krantenpapier onder het bakpapier gelegd, zodat de onderkant niet te donker wordt.
• Je kunt de brokken ca. 2 weken bewaren in een koektrommel.

Amaretti koekjes zijn typisch Italiaanse amandelkoekjes. In Italië heten ze amaretti morbidi (morbidi betekent zacht). Ze zijn knapperig van buiten en zacht van binnen. Heerlijk bij een kopje koffie of thee.

Amaretti koekjes bestaan maar uit een paar ingrediënten, deze koekjes zijn dus echt zo gemaakt.

Ingrediënten Amaretti koekjes

ca. 42 stuks

• 200 gram amandelmeel
• 200 gram suiker
• 2 eiwitten (= 60 gram)
• snuf zout
• 2 theelepels amandelextract of 3 eetlepels amaretto
• klein scheutje amandelaroma (optioneel)
• 40 gram poedersuiker

Benodigdheden

• bakpapier
• mixer
• citroensap
• keukenweegschaal
• vellen krantenpapier

Werkwijze

• Verwarm de oven voor op 170°C.
• Maak de beslagkom en de garde(s) van de mixer heel goed vetvrij met een vel keukenpapier en wat citroensap.
• Klop de eiwitten met het zout stevig.
• Spatel hierdoor vervolgens de suiker, het amandelmeel, het amandelextract en het amandelaroma tot een stevige pasta. Het ziet eruit als een soort marsepeindeeg. De luchtigheid van het eiwit verdwijnt, maar dat hoort zo.
• Draai vervolgens van deze pasta kleine balletjes van ca. 10 gram per stuk.
• Haal daarna de balletjes door de poedersuiker, zorg ervoor dat ze helemaal bedekt zijn.
• Leg 4 vellen (of 2 dubbele) van de krant onder het bakpapier op de bakplaat. Dit voorkomt dat de koekjes te donker aan de onderkant worden.
• Leg de koekjes op de bakplaat. Ze zetten niet echt heel erg uit, dus ze kunnen redelijk dicht bij elkaar. Druk ze dan een beetje plat.
• Schuif de bakplaat in het midden van de oven en bak ze ongeveer 15 minuten.
• Als ze licht beginnen te kleuren, kunnen ze de oven uit.
• Meteen van het bakpapier afhalen en laat ze op een rooster afkoelen.

Tips

• In een goed afgesloten trommel kun je deze Amaretti koekjes ca. een week bewaren.
• Als ik alleen eiwitten nodig heb, koop ik een fles vloeibaar eiwit van Two Chicks. Hoef ik niets weg te gooien. Gewoon te koop in de supermarkt. Ook handig als je meringue wilt maken.
• Als de koekjes nog te donker zijn aan de onderkant, extra krantenvellen onder het bakpapier leggen.

Bitterkoekjes zijn zachte koekjes gemaakt van gemalen amandelen, poedersuiker en eiwit. Van oudsher werden de bitterkoekjes gemaakt van bittere amandelen, maar deze zijn tegenwoordig moeilijk verkrijgbaar.

Het bitterkoekje is een typisch oud-Hollands koekje. Je vindt de koekjes tegenwoordig nog wel bij de betere bakker of in de supermarkt. In de supermarkt zijn ze vaak gemaakt van gemalen abrikozenpitten, een goedkoop alternatief voor de duurdere (maar ook veel smaakvollere) amandelen. Bij de bitterkoekjes uit de supermarkt komt er dus geen amandel aan te pas! In Italië kent men een soortgelijk koekje, de amaretti, een meestal hardere variant van ons Nederlands bitterkoekje.

Ingrediënten Bitterkoekjes

ca. 40 stuks (afhankelijk van hoe groot je ze spuit)

• 150 gram blanke amandelen
• 150 gram poedersuiker
• 2 theelepels amandelextract
• 2 eiwitten (= 60 gram)
• snuf zout
• scheutje amandelaroma

Benodigdheden

• bakpapier
• foodprocessor
• krantenvellen
• spuitzak met glad spuitmondje 1 cm

Werkwijze

• Verwarm de oven voor op 190°C.
• Maal de amandelen met de poedersuiker in een foodprocessor heel erg fijn.
• Voeg dan de eiwitten, het zout, het amandelextract en amandelaroma toe en maal alles tot een smeuïge pasta.
• Leg op de bakplaat 6 vellen krantenpapier en daarover heen een vel bakpapier. Het krantenpapier is tegen het zwart worden van de onderkant van de koekjes. Ik had dus 6 vellen nodig. Toen pas had de onderkant van de koekjes een mooie kleur.
• Doe de pasta in een spuitzak met een glad spuitmondje van ca. 1 cm doorsnee en spuit doppen van ca. 3 cm op de bakplaat. Laat wel wat tussenruimte, want ze zetten nog uit.
• De opstaande puntjes kun je met een natte vinger plat drukken.
• Schuif dan de bakplaat in het midden van de oven en bak ze in ca. 10 minuten gaar en licht gekleurd.
• Haal de bakplaat uit de oven, verwijder de krantenvellen en giet een kopje water onder het bakpapier. Dit zorgt ervoor dat de koekjes makkelijk loslaten.
• Laat vervolgens de koekjes op een rooster afkoelen.
• Net na het bakken zijn de bitterkoekjes knapperig van buiten en zacht van binnen. Na verloop van tijd worden ze zachter en taaier.

Tip

In plaats van blanke amandelen kun je ook amandelmeel of amandelschaafsel gebruiken.

Amaretto, een zoete likeur met amandelsmaak uit Italië. Heerlijk bij een kopje koffie (of een kopje thee voor degenen die geen koffie lusten, zoals ik). En heel erg makkelijk zelf te maken.

Wat is de definitie van likeur? Een likeur is een alcoholische drank die op smaak is gebracht met slagroom, fruit, kruiden, specerijen, bloemen of noten en gebotteld met toegevoegde suiker. Als je deze heerlijke likeur zelf gaat maken, ben je in een mum van tijd klaar. Buiten het afkoelen is het in ongeveer 10 minuten klaar. Dus zo gepiept. Zó lekker om na het eten een kopje koffie of thee te drinken met zo’n lekker likeurtje erbij. Mmmmm.

In tegenstelling tot de andere likeurtjes die ik al gemaakt heb, bijvoorbeeld kaneellikeur en aardbeienlikeur, hoeft deze likeur niet een paar weken te staan. Deze kan je meteen drinken. Wel moet het amandelextract een paar weken staan, maar als deze klaar is, kan je de amaretto zo maken.

Ingrediënten Amaretto

ca. 600 ml

• 100 gram donkerbruine basterdsuiker
• 200 ml water
• 1 theelepel vanille-extract
• 1 eetlepel amandelextract
• scheutje amandelaroma
• 400 ml wodka

Benodigdheden

• fles

Werkwijze

• Kook de fles waar de amaretto in bewaard gaat worden even uit (10 minuten in kokend water en laten drogen en afkoelen op een schone theedoek).
• Verwarm ondertussen in een steelpannetje het water en de basterdsuiker en roer tot de suiker helemaal is opgelost.
• Haal de pan van het vuur en laat het afkoelen en meng dan met het vanille-extract, het amandelextract, een scheutje amandelaroma en de wodka.
• Even goed roeren en klaar is dit heerlijke likeurtje. Even overschenken in de fles en gauw een kopje koffie (thee) zetten. En dan is het genieten!!

Tips

• Dit likeurtje hoef je niet in de koelkast te bewaren.
• Heel erg lang houdbaar en binnen 10 minuten klaar (exclusief het afkoelen).

Pas geleden heb ik amandelextract gemaakt, omdat ik over een tijdje amaretto wil gaan maken, en daar heb ik dit voor nodig. En dit is ook een ingrediënt voor de bitterkoekjes en de amaretti koekjes, die ook op de planning staan.

Het maken van een extract is echt heel eenvoudig. Je hebt er maar twee ingrediënten voor nodig: amandelen en wodka (jenever kan ook). Het is niet te vergelijken met een aroma of essence, dit is gemaakt van synthetische stoffen. Er komt geen amandel aan te pas. Aroma’s of essences zijn een stuk goedkoper en te koop in de supermarkt, maar van veel mindere kwaliteit en je hebt er meer van nodig. En een extract is een aftreksel van het oorspronkelijke ingrediënt, zoals amandelen of vanillestokjes (ik heb al eerder zelf vanille-extract gemaakt). Ook staat er inmiddels een recept voor sinaasappel- en citroenextract online. Extract is veel geconcentreerder, dus heb je er minder van nodig en het is niet te koop in de supermarkt, maar bij gespecialiseerde (web)winkels. Tijd dus om dit ook zelf te maken.

Ingrediënten Amandelextract

• 100 ml wodka (jenever kan ook)
• 14 ongeroosterde en ongezouten amandelen (zonder bruin vliesje, daar wordt het heel bitter van)

Werkwijze

• Kook eerst een flesje of een potje uit, dat wil zeggen het flesje of potje ca. 10 minuten in kokend water leggen.
• Laat het flesje of potje op een schone theedoek drogen en afkoelen.
• Doe 100 ml wodka in het flesje.
• Doe daar de amandelen bij.
• Het flesje goed schudden en na ca. 6 weken is het amandelextract klaar.
• Elke week 1-2 keer even omschudden.

Tip

Als je lege kleine flesjes hebt (bijvoorbeeld lege likeur- en/of wijnflesjes met schoefdop), kan je die bewaren. Als je veel extracten maakt, komen ze zeker een keer van pas. In dit flesje heeft marasquin gezeten. Maar ook de kleine witte wijn flesjes kun je heel goed gebruiken. Even uitkoken en klaar.

Kletskoppen zijn heerlijke dunne en zeer knapperige koekjes. Deze koekjes zijn heel makkelijk te maken en de baktijd is kort. Dus heb je binnen een mum van tijd een schaal met deze heerlijke koekjes.

De originele kletskoppen zijn gemaakt met amandelen. In de supermarkt zie je vaak de goedkope variant, deze zijn met pinda’s gemaakt. Ik wil je wel waarschuwen, deze koekjes eet je niet per één. Voordat je het weet, heb je een halve trommel op!

Dit is ook weer zo’n oud Hollands koekje. Andere voorbeelden van oud Hollandse koekjes zijn Weespermoppen en Jan Hagel.

Ingrediënten Kletskoppen

voor ca. 22 stuks

• 30 gram ongezouten roomboter in blokjes (op kamertemperatuur)
• 100 gram witte basterdsuiker
• 20 gram melk
• theelepel vanille-extract
• halve theelepel kaneel
• 40 gram blanke amandelen, zeer fijn gehakt
• 50 gram patentbloem
• snuf zout

Werkwijze

• Verwarm de oven voor op 190°C.
• Doe de boter, de basterdsuiker, de melk, het vanille-extract en het zout in een kom. Roer met een spatel door elkaar. Spatel door totdat de boter is opgenomen.
• Voeg dan de kaneel en de amandelstukjes toe en roer goed door.
• Voeg vervolgens de bloem toe en roer weer goed door elkaar.
• Je kunt met behulp van twee theelepels kleine ronde hoopjes op een met bakpapier beklede bakplaat scheppen. Je kunt ook een beetje deeg tot een balletje draaien en deze dan een beetje plat drukken.
• Leg er niet meer dan 6 op je bakplaat en een eind uit elkaar, want deze koekjes lopen in de oven heel erg uit. Leg ze ook niet te dicht tegen de rand van de bakplaat aan. Spreek uit ervaring :).
• Schuif de bakplaat in het midden van de oven en bak ze in circa 6 minuten bruin. Hou ze goed in de gaten, want het kan ineens héél hard gaan. Misschien moeten ze in jouw oven wel 7 of 8 minuten. Gewoon even goed opletten.
• Laat ze ongeveer 2 minuten afkoelen tot ze steviger zijn geworden, en schep ze dan over naar een rooster om af te laten koelen. Leg een velletje keukenpapier op het rooster, zodat het vettige laagje onder de koekjes in het keukenpapier kan trekken.

Tips

• In plaats van amandelen kun je ook pinda’s, pecannoten of hazelnoten gebruiken.
• In een goed afgesloten trommel zijn de kletskoppen een kleine week houdbaar.

Amandelspijs is heel makkelijk zelf te maken en het is veel lekkerder. Eén deel amandelen (of één deel amandelmeel), één deel suiker, ei en een beetje citroenrasp. Meer heb je niet nodig.

Amandelspijs hoort echt bij deze tijd van het jaar. Je gebruikt het bijvoorbeeld in gevuld speculaas, in een banketletter, in een feeststol of in gevulde koeken. De Weespermoppen worden ook van amandelspijs gemaakt. Even een weetje: de banketstaven uit de supermarkt zijn vaak gevuld met banketbakkersspijs. Dit is totaal iets anders dan amandelspijs. Bij banketbakkersspijs komt er geen amandel aan te pas, maar gemalen abrikozenpitten of gekookte witte bonen en o.a. amandelessence. Het is dus een goedkoop vervangingsmiddel voor amandelspijs. Dus als je zelf een banketstaaf met je eigengemaakte amandelspijs of gevuld speculaas zou maken, dan kan je je vast wel voorstellen hoe lekker dit moet zijn.

Ingrediënten Amandelspijs

voor 500 gram

• 250 gram blanke ongebrande amandelen (of 250 gram amandelmeel)
• 250 gram suiker
• rasp van een halve citroen of een theelepel citroenrasp
• 1,5 ei

Benodigdheden

• keukenmachine met hakmessen

Werkwijze

• Doe de amandelen, de suiker en het citroenrasp in de keukenmachine en hak de amandelen helemaal fijn. Niet te lang mixen, want anders komen alle vetten uit de amandelen vrij en krijg je amandelpasta.
• Voeg het ei toe en mix verder tot er een samenhangend geheel ontstaat.
• Gebruik je amandelmeel in plaats van blanke amandelen, dan het meel, de suiker, de citroenrasp en het ei mengen en kneden tot er een samenhangend geheel ontstaat.
• Doe het amandelspijs in plastic folie en laat het rusten in de koelkast. Minimaal een uur, maar hoe langer je het laat liggen, hoe beter de smaak. Dit kan tot een paar dagen.
• En zo snel is je amandelspijs klaar. Fluitje van een cent. Een kind kan de was doen.

Tips

• Je kunt amandelspijs ook heel goed invriezen. Dan blijft het zo’n drie maanden goed.
• In veel recepten heb je 300 gram amandelspijs nodig. Je kunt ook 150 gram amandelmeel, 150 gram fijne suiker, 1 ei en ¾ theelepel citroenrasp nemen en dit kneden. Heb je precies genoeg en hier hoef je later geen ei meer door te kneden.